Tijd voor de politiek om wetenschap serieuzer te nemen

by

Deze post is ook als column verschenen in Milieufocus.

De politieke besluitvorming over klimaatverandering loopt tientallen jaren achter op de wetenschappelijke kennis. In feite weten we al decennia lang wat er aan de hand is (natuurlijk met een langzaam toenemende mate van zekerheid en detail), maar heeft de politiek nog nauwelijks stappen gezet om emissies serieus te reduceren. Het is hoog tijd dat de politiek de korte termijn focus omzet in lange termijn strategie en veranderingen.

Het volgende citaat geeft de wetenschappelijke kennis over klimaatverandering kort en bondig weer:

“Diverse studies wijzen op een consensus dat menselijke verbranding van fossiele brandstoffen en verandering in landgebruik zal resulteren in klimaatverandering”

Dit is een citaat uit een rapport van de Amerikaanse Nationale Academie van Wetenschappen uit 1979. Inderdaad, negentien-negen-en-zeventig; U leest het goed.

Ander voorbeeld:

“Klimaatverandering wordt in gang gezet door de verhoogde concentratie aan kooldioxide in de atmosfeer, hoofdzakelijk door het verbranden van fossiele brandstoffen”

Dit is een citaat uit een wetenschappelijk artikel van Callendar uit 1938. Ik zal U niet vermoeien met nog meer voorbeelden, waarbij teruggegaan kan worden tot de 19de eeuw. Feit is dat klimaatverandering een fenomeen is dat al heel lang wordt bestudeerd, waarvan de grote lijnen bekend zijn, en waarover de wetenschap al enige decennia lang haar zorg uitgesproken heeft.

‘Global warming’ is een uitgekomen voorspelling.

In 1979 moest de meest recente sterke opwarming nog beginnen. Hoe konden ze toen al weten wat er zou staan te gebeuren? Het was een voorspelling, die (jammer genoeg) is uitgekomen. Een voorspelling gebaseerd op basale natuurkunde en kennis van klimaatveranderingen in het verleden.

Het is nu 2010 en er is nog niet veel gebeurd om de gestaag groeiende problemen binnen de perken te houden. De politiek loopt decennia achter bij de wetenschappelijke kennis, die ons al jarenlang waarschuwt voor wat ons te wachten staat.

We gedragen ons collectief als een verstokte roker die de waarschuwingen van de doktor in de wind slaat. Hoe lang dat goed blijft gaan en wat er staat te gebeuren, weet niemand precies. Ook de dokter niet. Maar dat het risico gestaag toeneemt is wel duidelijk. Blijkbaar zijn we als mensen maar slecht in staat om risico’s, die pas op lange termijn op gaan spelen, serieus te nemen en daar ook maatregelen tegen te nemen.

Het is natuurlijk ook niet eenvoudig om je los te trekken van de problemen die binnen een beperkte regeerperiode spelen, laat staan dat het eenvoudig is om op globale schaal tot afspraken te komen! De economische crisis, politieke spanningen, criminaliteit, voedselprijzen, etc., het zijn problemen van nu en morgen en vergen aandacht en slagvaardigheid. De lange termijn risico’s worden dan minder ervaren.

Onzekerheid + Traagheid = Gevaar

Echter, uitstel gaat met grote risico’s gepaard:

- Het kost tijd om het energie systeem (de belangrijkste bron van broeikasgassen) aan te passen;

- Het kost tijd voordat een eventuele emissiereductie ook tot een substantiële verlaging van de concentratie leidt;

- Het kost tijd voordat het klimaat op een verandering in de concentratie reageert.

Het energiesysteem, de koolstofkringloop en het klimaatsysteem hebben een grote traagheid in zich. Dus is het zaak op tijd te beginnen met maatregelen. Je kunt niet eeuwig blijven zeggen: “Morgen gaan we sparen”.

Onzekerheid over de precieze gevolgen (zal de zeespiegel in 2100 één of twee meter hoger zijn dan nu?) is geen reden tot uitstel; integendeel. Een doktersadvies (inherent onzeker) sla je ook niet zomaar in de wind, en in een sneeuwstorm ga je ook langzamer rijden.

Wanneer gaat de politiek dit vraagstuk serieus oppakken?


Zie ook het CPB/PBL rapport over de effecten van de verschillende verkiezingsprogramma’s op economie en milieu (tabel 2.1 op pagina 19 geeft een overzicht). De door hen uitgerekende reductie van broeikasgassen ziet er als volgt uit (presentatie p 19):

Update: English commentary by Jules.

About these ads

Tags: , , , ,

20 Responses to “Tijd voor de politiek om wetenschap serieuzer te nemen”

  1. Dick Veldkamp Says:

    Wel Bart, de coalitie VVD-CDA-PVV staat al weken op 75-80 zetels. Reken dus maar op nul (negatieve?) uitstootvermindering in Nederland in de komende 4 jaar.

    We kunnen slechts hopen dat de peilingen er flink naast zitten.

  2. Herman Vruggink Says:

    Wat is dit weer geschreven vanuit een oogkleppen invalshoek. Zoals Bart het ziet moet iedereen het zien. Zo werkt het (gelukkig) niet in de wereld. De politiek heeft een aanleiding nodig om te kunnen handelen en met 15 jaar geen significante opwarming (Jones) is er onvoldoende draagvlak om te handelen. Obama stelt 17% voor met referentie jaar 2005. Een lachertje dus. En zelfs dat krijgt hij er als klimaatwet nog maar met moeite voor elkaar. Europa denkt aan 30% t.o.v. 1990 (of zoiets). Europa zoekt hiermee alvast een excuus voor het geval de economie steeds verder achterop raakt bij de echte wereldmachten, dan kunnen ze zeggen: we doen het voor het milieu!

    De politiek kan pas wat doen als het ons bleek om de neus wordt bijvoorbeeld als het noordpoolijs deze zomer bijna volledig wegsmelt, dan pas denken we: o jee, het wordt toch wel serieus. Zo niet dan rommelen we gewoon (en terecht) nog even verder. Beslissingen worden altijd ingegeven door korte termijn impulsen en nooit door lange termijn belangen. Dit is nu eenmaal wetenschappelijk vastgesteld.

    Afgezien het bovenstaande is nog altijd de vraag of we wel instaat zijn om de CO2 uitstoot in voldoende mate te beperken en of dit wel gaat werken. wellicht is adaptatie een betere keus. Deze keus is niet alleen aan de wetenschap. Soms is even wachten beter dan zinloos handelen.

  3. Bart Says:

    Herman Vruggink,

    Het je blijven blindstaren op korte termijn fluctuaties i.p.v. de lange termijn opwarming vind ik veel meer getuigen van oogkleppen. Nog langer blijven wachten (een paar decennia is niet lang genoeg? Goh, ik dacht dat ik geduldig was…) wordt hoe langer hoe riskanter, vanwege de grote traagheden in het systeem.

    Als je rookt en de dokter raadt je dringend aan te stoppen, kun je ook zeggen, ik wacht wel tot ik op de IC beland, het gaat me nu ten slotte nog prima al ben ik soms kortademig. Als de poppen aan het dansen gaan, is het rijkelijk laat. Dat is het probleem.

    We zullen ons zowiezo moeten aanpassen aan het veranderende klimaat. Maar er zijn grenzen aan het aanpassingsvermogen van de infrastructuur en de maatschappij; Zonder emissiereductie is alleen adaptatie dwijlen met de kraan open. Op lange termijn is dat een onhoudbare situatie.

    Dick Veldkamp,

    De PVV zie ik niet 1-2-3 in de regering komen; Zie Almere, waar ze de formatie getraineerd hebben. Die lui zijn toch niet serieus te nemen.

  4. Dick Veldkamp Says:

    Bart,

    Ik help het je hopen. Echter, het zou best kunnen uitdraaien op een minderheidsregering VVD-CDA met gedoogsteun v/d PVV. Zo’n constructie hebben ze ook in Denemarken (met Dansk Folkeparti), en daar zie je wel degelijk dat er niet veel terecht komt van klimaatactie (er zijn bijv. sinds 2000 nauwelijks windmolens bijgekomen in DK).

    Dit neemt uiteraard niet weg dat je in je stuk volkomen gelijk hebt. Mijn mening: milieubeleid is niet links of rechts, maar een kwestie van gezond verstand.

  5. Herman Vruggink Says:

    Dick,

    Kijk je tevreden terug op het klimaatbeleid van onze centrum linkse regering van
    de afgelopen 7 jaar?

  6. Heiko Gerhauser Says:

    Hi Bart,

    I can’t vote in the Dutch elections, still I am following them with interest.

    As you know I don’t think CO2 emissions reductions should be worth more than 0 Euros per tonne at the moment. But that does not mean I necessarily would think the VVD package is better than the GroenLinks package. Likewise for 30 Euros per tonne, the GroenLinks package is not necessarily better than the VVD package.

    It’s interesting that you talk about saving, and I think that’s in the context of saving for a pension. How can you go about that? You could decide not to save at all, but to spend in the here and now. You could decide to buy a pension. You could decide to buy tinned food and put it in your basemenet. You could decide to buy some gold and bury it in your garden. And so forth.

    I see parallels with the climate issue there. There you also have a choice between consumption and various kinds of investment.

    Keeping sulphate aerosol emissions from ships high I see a bit like the tinned food option for retirement. We need the lowered temperatures a long time in the future, not now, and aerosols have a very short residence time.

    Reducing CO2 emissions is a bit like burying gold in the garden.

    And investing in technology development or education is more like buying a pension or a house, it’s an investment with (at least hoped for) returns.

    Let’s take the 60 million tonne CO2 equ difference between GroenLinks and the VVD. At 30 Euros per tonne that 1.8 billion Euros per year.

    If through investing in innovation, 600 million tonnes per year can then be saved at 0 cost rather than 30 Euros per tonne in 2050 and that costs us 1.8 billion Euros also, I think it’s rather worthwhile going for that.

    And if through investment in education and non energy technology we can take the 1.8 billion Euros and make the Netherlands 100 billion Euros richer in 2050, then I also say go for that, even if that then means spending 10 billion Euros per year extra in 2050 to scrub the atmosphere of CO2 at a cost of somewhere between 100 and 200 Euros per tonne.

    Back to the elections: I haven’t got a favourite party. My preference is with PvDA, CDA, ChristenUnie, VVD or D66. I definitely would not (if I could) vote for GroenLinks, SP, PVV, Trots op Nederland or Partij voor de Dieren.

  7. Dick Veldkamp Says:

    Herman Vruggink,

    Het klimaatbeleid in Nederland is helaas ook niet best, in Europa zitten wij inmiddels in de achterhoede (overigens hebben we alleen de laatste 3 jaar een centrum-linkse (?) regering gehad).

    Bijvoorbeeld vergoedingen voor duurzame opgewekte stroom: het Nederlandse systeem is buitensporig ingewikkeld, en wordt ook nog ongeveer ieder jaar gewijzigd en/of afgeschaft of geherintroduceerd: geen wonder dat het niet werkt. In Duitsland heeft men een uiterst simpel systeem: schone kWh’s worden gesubsidieerd uit een heffing op alle kWh’s. Er is dus nooit een probleem met de staatsbegroting. Maar volgen we in Nederland een systeem dat bewezen heeft te werken? Kun je net denken. Nee hoor, nooit iets kopieren dat werkt!

    Wat betreft de toekomst: het CPB heeft becijferd dat de plannen van PVV en VVD ca nul reductie geven in CO2-uitstoot, en die van het CDA een vermindering van 17% in 2020. GroenLinks mikt op 30%, de enige doelstelling die enigszins in lijn is met wat de wetenschap zegt dat we moeten doen: 90% minder in 2050 (of liever nog veel eerder).

    Wat betreft klimaat (eigenlijk het enige probleem dat er echt toe doet) wordt er vandaag een belangrijke keuze gemaakt.

    CPB: Zie tabel 2.5 en 2.6 in:

    http://www.rivm.nl/bibliotheek/digitaaldepot/bijz85_zonder_omslag.pdf

  8. Herman Vruggink Says:

    Dick Veldkamp,

    Slechts 3 jaren centrum links? het leken er wel zeven! :)
    Dank voor de link, ik moet nog stemmen vandaag, nog geen idee waarop.

    Ik denk dat het wellicht beter is om in plaats van onzekerheden (klimaat) uit te gaan van zekerheden (onze olie wordt binnen 30 jaar zeer schaars). Dat betekend dat links en rechts elkaar kunnen vinden in een energie omschakel programma tot aan 2050 met te beginnen alle centrales.

  9. Bart Says:

    Herman,

    Niets is zeker, en al helemaal de inschatting van winbare voorraden fossiele brandstoffen niet.

  10. Dick Veldkamp Says:

    Herman,

    Wat betreft onzekerheid over het klimaat:
    1. We weten meer dan genoeg om er zeker van te zijn dat het de verkeerde kant op gaat.
    2. De onzekerheid ligt er in hoe erg het fout gaat.
    Des te maar reden om nu iets te doen als voorzorgsmaatregel, ook nog omdat het klimaat zo traag reageert. Als we nu (in de komende 10 jaar) niet drastisch ingrijpen is het waarschijnlijk te laat.

    Als ik wist dat er in mijn straat een lokale brand zou uitbreken op huis nummer 1, op 1 januari 2015, hoef ik voorlopig geen maatregelen te nemen. Dat kan ik ook nog doen op 31 december 2014. De zaak ziet er heel anders uit als ik weet dat er 90% kans is dat er een brand (van onbekende grootte) in mijn straat zal uitbreken, ergens in de komende 5 jaar. Ik neem aan dat je het met me eens bent dat we dan beter nu brandmelders kunnen kopen en bijvoorbeeld ophouden met barbecue’en bij warm droog weer.

  11. Herman Vruggink Says:

    Dick,

    Tja wat is de verkeerde kant. Voor mij is de verkeerde kant als het gemiddeld kouder en gemiddeld droger wordt. En dan vooral het laatste. Het is 100% zeker dat in de toekomst alle klimaten ons zullen passeren net als in het verleden. Een paar procent van de mensen interesseert zich voor het klimaat. Een hele hele grote groep zal het worst zijn en pas interesse tonen als het vrijwel zeker is dat op 1 januari 2015 er een brand uit breekt of er in geloven dat dit zo is. Zoals ik hierboven al aangaf: de korte termijn belangen overheersen altijd in het nemen van beslissingen.

    En als je uit voorzorg principe wilt handelen, kan je dan aangeven welke maatregelen we dan moeten nemen? aan percentage doelstellingen alleen hebben we niets. Wel eens doorgerekend of een voorstelling van zaken gemaakt wat 80% aan CO2 reductie inhoud? denk je echt dat dit kan zonder inleveren van welzijn en welvaart? of met behoud van onze vrije markt en democratie? zonder heropvoeding en zonder hersenspoeling om af te kicken van ons consumptie gedrag?

  12. Dick Veldkamp Says:

    Herman,

    Er zijn allerlei maatregelen te bedenken die ieder geval beweging in de goede richting geven. Ik noem er een paar:
    – hoge BTW op vlees
    – belasting op vuile stroom, goede vergoeding voor duurzame stroom (Duits systeem)
    – invoeren rekeningrijden, stimuleren OV
    – accijns op kerosine invoeren + vliegtaks
    – verbeteren isolatie van huizen
    – voor alle elektrische apparaten iedere twee jaar als norm invoeren het zuinigste apparaat dat een jaar geleden op de markt was.
    Enzovoort.

    Echter dit zijn allemaal losse maatregelen, je krijgt een doolhof van regels. Een fundamentele oplossing is cap-and-trade, oftewel rantsoenering. de uitgebreide beschrijving is hier te vinden:

    http://www.theleaneconomyconnection.net/downloads.html#TEQs

    maar ik zal het in een paar zinnen proberen samen te vatten:

    1. De totale hoeveelheid CO2 die in een jaar mag worden uitgestoten wordt vastgesteld.
    2. Deze wordt ruwweg als volgt verdeeld: 1/3 voor burgers, 1/3 voor bedrijfsleven, 1/3 voor de overheid.
    3. Burgers krijgen per week hun CO2 rantsoen op hun pinpas bijgestort.
    4. Bedrijven moeten alle CO2 rantsoenen kopen op de markt.
    5. CO2 rantsoenen zijn nodig om de volgende zaken te kopen: gas, olie. kolen, vuile stroom.
    6. Rantsoenen die over zijn kunnen via eBay (Marktplaats) geveild worden.

    Voordelen:
    1. Het reductiedoel per jaar wordt altijd gehaald (is er schaarste, dan stijgt de prijs).
    2. Geen verder regelgeving nodig.
    3. Alle activiteiten die veel CO2 produceren (energie vragen) worden automatisch duur (en dus ontmoedigd), omdat bedrijven al hun rantsoenen moeten kopen. Wie (te) veel energie gebruikt legt het loodje, slimme bedrijven doen het goed.
    4. Het systeem stimuleert maximale creativiteit. Iedere kg CO2 die de burger bespaart kan hij verkopen.
    5. Het systeem is redelijk eerlijk, iedereen krijgt evenveel kgs CO2.
    6. Geen beknotting van vrijheid: je kunt nog steeds op vakantie naar Australie, maar je moet daar wel de kgs CO2 voor kopen.
    7. Uit eerdere rantsoenering (WO II) blijkt dat een systeem waar iedereen in zit, goed werkt. Omdat iedereen weet dat iedereen in het zelfde schuitje zit is er weinig fraude.

    Binnen de EU gaat men wel deze kant uit, maar nog veel te langzaam. Ook worden veel te veel rechten gratis weggegeven.

    De EU kan dit systeem mi heel goed invoeren, we zijn groot genoeg als blok. Goederen die uit gebieden komen waar men niet mee doet (China, VS?) worden belast met invoerrechten (CO2-belasting).

  13. cassandraclub Says:

    Dag Bart, ben voor het eerst op je blog (via Lucia Liljegren)
    In bovenstaande discussie wordt het opraken van fossiele brandstoffen al aangeroerd.
    Ik denk dat de energiecrisis eerder zal komen dan de klimaatcrisis en bovendien veel ingrijpender zal zijn.
    De gestegen olieprijs is één van de oorzaken van de huidige recessie.

    Ik hoop dat de bezorgdheid voor het klimaat snel omslaat in bezorgdheid over peakoil.
    Het scenario is anders (economische recessie i.p.v. klimaatverandering).
    De uitkomst is hetzelfde: een duurzame levensstijl met veel minder fossiele brandstof.

  14. Bart Says:

    Cassandraclub,

    Ik denk van niet, maar je kan gelijk hebben. Op zich zou het op een wrange manier ‘goed’ zijn als de andere redenen voor duurzaamheid ook urgent blijken, dat verhoogt de kans dat er daadwerkelijk iets aan gedaan gaat worden. Jammer alleen als het niet op een minder wrange manier zou kunnen gebeuren, bijvoorbeeld door wat “foresight”, m.b.v. de wetenschappelijke kennis. Dat is vooral wat ik bepleit en deze blog post.

  15. Dick Veldkamp Says:

    Ik ben bang dat ‘PeakOil’ het niet makkelijker zal maken om het klimaatprobleem op te lossen, wellicht integendeel. Twee redenen:
    1. Als conventionele olie opraakt is, schakelt men over op (vanuit klimaatoogpunt) slechtere brandstoffen, zoals olie uit teerzand (gebeurt nu al).
    2. Overschakelen naar duurzame energie vergt een stabiele economie. Ook de huidige economische crisis (?) leidt er al toe dat er minder belangstelling is voor klimaat en milieu, in ieder geval bij regeringen. De houding is ‘nu eerst weer economisch groeien, daarna lossen we het klimaatprobleem wel op’.

  16. Herman Vruggink Says:

    Ik sluit mij aan bij Cassandra club : De uitkomst is hetzelfde:een duurzame levensstijl met veel minder fossiele brandstoffen. En Dick, die teerzanden is maar een klein aandeel. Overschakelen naar andere energiebronnen vraagt vooral een hogere olieprijs.

  17. cassandraclub Says:

    @Dick Veldkamp: de EROEI (Energy Return on Energy Investment) van teerzand is zo laag dat de mensheid er al gauw mee zal stoppen.
    Je moet 1 vat olie investeren om er 3 te winnen. Dat houden we nooit lang vol.

    http://cassandraclub.wordpress.com/2010/06/12/harder-werken-voor-dezelfde-hoeveelheid-energie/

  18. Vincent van der Goes Says:

    > Je moet 1 vat olie investeren om er 3 te winnen. Dat houden we nooit
    > lang vol.

    Op zich is dat geen reden dat je het niet lang vol kunt houden. Een interessant argument, maar dit heeft iets meer uitwerking nodig om te overtuigen. De cruciale vraag: hoelang duurt het voordat de EROEI de 1 nadert? Alleen dan is de winning echt niet meer vol te houden.

  19. Dick Veldkamp Says:

    Re: De laatste 3 e-mails

    Ik zeg niet dat je de huidige olieconsumptie niet nog enige tijd zou kunnen volhouden met teerzand, maar alleen dat het vanuit klimaatoogpunt slechter is dan conventionele olie.

    Stel dat je bij conventionele olie 1/20 vat nodig hebt om 1 vat te produceren, dan stoot je bij gebruik van netto 1 vat olie CO2 uit ter waarde van 1.05 vat olie. Bij teerzanden stoot je CO2 uit ter waarde van 1+1/3 = 1.33 vaten olie.

    En dan heb ik nog niet over de enorme directe milieuschade (water- en bodemvervuiling) die teerzandwinning met zich mee brengt.

  20. hveerten Says:

    Beste Bart en anderen,

    hoewel de enorme electorale winst van de enige partij die ronduit weigert te geloven in de realiteit van het broeikaseffect slecht nieuws is, nemen ze nadrukkelijk een uitzonderingspositie in. Wat dat betreft wil ik graag de aandacht vestigen op het burgerinitiatief ‘Nederland krijgt nieuwe energie’, een gezamenlijk initiatief van leden uit de partijcommissies voor duurzame ontwikkeling van CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks, PvdA, SGP en VVD (kortom iedereen behalve de gekken)

    Ze kunnen ieders steun goed gebruiken, en steunbetuigingen kunnen worden gegeven op Nederland krijgt nieuwe energie .

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 127 other followers

%d bloggers like this: